Hiểu và áp dụng nguyên tắc 4 đúng trong sử dụng thuốc BVTV phòng trừ sinh vật gây hại cây trồng

Ruộng sử dụng đúng thuốc, đúng lúc so với ruộng sử dụng thuốc không đúng lúc trong phòng trừ sâu cuốn lá nhỏ trên lúa

Ruộng sử dụng đúng thuốc, đúng lúc so với ruộng sử dụng thuốc không đúng lúc trong phòng trừ sâu cuốn lá nhỏ trên lúa

Hiểu và áp dụng nguyên tắc 4 đúng trong sử dụng thuốc Bảo vệ thực vật phòng trừ sinh vật gây hại (SVGH) cây trồng
Biện pháp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật là biện pháp kỹ thuật quan trọng trong hệ thống các biện pháp phòng trừ SVGH, nhất là khi chúng phát sinh gây hại với mật độ cao, trên diện rộng và các biện pháp khác cho hiệu quả thấp. Sử dụng thuốc Bảo vệ thực vật là biện pháp dễ áp dụng, ít tốn công song cho hiệu quả diệt trừ cao và nhanh chóng làm giảm mật độ, tỷ lệ SVGH. Với những ưu điểm trên nên nhiều nông dân đã lạm dụng và coi biện pháp hóa học như là biện pháp duy nhất để phòng trừ SVGH mà không để ý đến các biện pháp khác. Song bên cạnh một số ưu điểm trên thì việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật đã mang lại nhiều nguy cơ, bất ổn cho sản xuất và sức khỏe cộng đồng. Thực tế đã chứng minh việc thiếu hiểu biết trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật của nông dân đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường và sức khỏe cộng đồng như: Môi trường bị ô nhiễm, mất cân bằng hệ sinh thái, nông sản bị nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật,… Mặt khác việc lạm dụng và sử dụng không đúng đối với thuốc bảo vệ thực vật như: Sử dụng không đúng thuốc, không đúng nồng độ, liều lượng khuyến cáo, phun thuốc định kỳ để phòng ngừa trước, tự ý pha trộn các loại thuốc khi dùng, sử dụng thuốc cấm, thuốc ngoài danh mục, sử dụng không đảm bảo thời gian cách ly,... không những không phòng trừ được SVGH mà còn làm tăng tính quen thuốc, kháng thuốc dẫn đến khó phòng trừ và dễ gây bùng phát dịch trên diện rộng. Việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật cũng là nguyên nhân làm cho các loài SVGH trước đây không quan trọng hay bị lấn át dần trở thành loài gây hại chính. Vậy việc hiểu và áp dụng đúng nguyên tắc 4 đúng trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để phòng trừ SVGH không những phát huy được các ưu điểm mà còn khắc phục, hạn chế được những nhược điểm của biện pháp này gây ra.
Vậy nguyên tắc 4 đúng trong sử dụng thuốc là những nguyên tắc nào? Hiểu và áp dụng các nguyên tắc đó ra sao? 
Trong hướng dẫn sử dụng thuốc ngành bảo vệ thực vật thường hướng dẫn tuyên truyền nông dân phải áp dụng nguyên tắc 4 đúng gồm: Đúng thuốc, đúng lúc, đúng nồng độ liều lượng và đúng cách. Hiện nay đa số nông dân đều biết các nguyên tắc trên, song để hiểu và áp dụng đúng đang còn rất nhiều hạn chế.
1. Về nguyên tắc sử dụng đúng thuốc: 
Hiện nay việc lựa chọn loại thuốc sử dụng của nông dân đang phụ thuộc nhiều vào chỉ dẫn của người bán thuốc. Do đó việc có sử dụng đúng thuốc hay không phụ thuộc nhiều vào trình độ chuyên môn, lương tâm trách nhiệm của người bán. Vì vậy để sử dụng đúng nguyên tắc “đúng thuốc” chúng ta cần chú ý: 
Khi quyết định thuốc BVTV cần phải biết rõ loài SVGH cần phòng trừ để chọn loại thuốc phù hợp. Nếu không tự xác định được lào gây hại thì cần tham khảo cán bộ chuyên môn BVTV hoặc ban nông nghiệp tại địa phương. Ưu tiên lựa chọn sử dụng các loại thuốc có tác động chọn lọc, có hiệu lực cao, thời gian cách ly ngắn, ít độc đối với sinh vật có ích, động vật máu nóng. Cần tìm hiểu kỹ xem loại thuốc định mua có an toàn với cây trồng sẽ được phun thuốc hay không (đặc biệt lưu ý khi mua và sử dụng thuốc trừ cỏ). Thay đổi loại thuốc trong quá trình sử dụng, không nên sử dụng một loại thuốc trong thời gian dài hoặc từ năm này qua năm khác để ngăn ngừa hiện tượng quen thuốc, kháng thuốc của SVGH.
2. Về nguyên tắc sử dụng thuốc đúng lúc: 
Về kỹ thuật thì phun thuốc đúng lúc là phun vào thời điểm SVGH dễ bị tiêu diệt (phun ở giai đoạn tuổi nhỏ đối với sâu và ở giai đoạn đầu đối với bệnh). Phun thuốc vào lúc trời mát, không có gió to để thuốc tiếp xúc bám dính tốt hơn trên bề mặt lá. Hạn chế phun thuốc lúc cây đang ra hoa, không phun thuốc khi trời nắng nóng sẽ làm giảm hiệu lực của thuốc hoặc trời sắp mưa có thể làm rửa trôi thuốc. Không phun thuốc vào quá gần ngày thu hoạch (tùy thuộc vào thời gian cách ly của từng loại thuốc để xác định thời gian ngừng phun thuốc trước thu hoạch). Về kinh tế thì phun thuốc đúng lúc là phun khi mật độ, tỷ lệ SVGH đạt đến ngưỡng gây hại kinh tế (điều này cần có cán bộ kỹ thuật hướng dẫn xác định đối với từng loại sâu, bệnh ở từng thời kỳ và mức độ sinh trưởng phát triển của cây trồng).
3. Về nguyên tắc sử dụng thuốc đúng nồng độ, liều lượng: 
Đúng nồng độ liều lượng ở đây bao gồm lượng thuốc và lượng nước. Khi phun thuốc chúng ta phải đảm bảo phun đủ lượng thuốc và lượng nước trên đơn vị diện tích theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc khuyến cáo của cán bộ kỹ thuật. Không được tùy ý tăng nồng độ quá cao sẽ gây hại cho người sử dụng, cây trồng, môi trường và làm tăng chi phí, hoặc phun ở nồng độ quá thấp sẽ làm cho SVGH quen thuốc, kháng thuốc tạo nguy cơ bột phát dịch.
4. Về sử nguyên tắc sử dụng thuốc đúng cách: 
Về nguyên tắc này trước hết phải kể từ khâu pha thuốc. Khi quyết định sử dụng thuốc phải tính toán kỹ lượng thuốc và lượng nước cần sử dụng. Khi pha thuốc nên cho vào bình khoảng 1/3 lượng nước rồi cho thuốc vào và khuấy đều, sau đó tiếp tục cho đủ lượng nước còn lại vào khuấy kỹ để thuốc phân tán đều trong nước. Không tự ý hỗn hợp 2 hay nhiều loại thuốc BVTV với nhau bởi khi hỗn hợp có trường hợp làm gia tăng hiệu lực thuốc song nhiều trường hợp hỗn hợp sẽ giảm hiệu lực thuốc, hoặc dễ gây cháy nổ, gây độc cho cây trồng và cho người sử dụng. Do đó chỉ thực hiện việc hỗn hợp thuốc nếu có hướng dẫn trên nhãn thuốc hay hưỡng dẫn của cán bộ kỹ thuật và sau khi hỗn hợp phải sử dụng ngay.
Khi phun thuốc tùy vào đặc điểm, vị trí gây hại của từng loài SVGH để hướng vòi phun sao cho tia thuốc tập trung vào nơi định phun để thuốc tiếp xúc được nhiều nhất với SVGH. Không đi ngược chiều gió khi phun.
Như vậy để sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phòng trừ SVGH đạt hiệu quả kinh tế, kỹ thuật cao thì việc hiểu và tuân thủ các nguyên tắc trên là rất cần thiết. 

Tác giả bài viết: Phòng Bảo vệ thực vật